Tag Archives: 1:144

BAC/Aérospatiale Concorde 1:144

Concorde, mimo, że od 12 lat żaden jego egzemplarz nie wzniósł się już w powietrze, pozostaje do dziś jednym z najbardziej znanych i rozpoznawalnych samolotów pasażerskich.

concorde1
Jego historia sięga początku lat sześćdziesiątych XX wieku. Wówczas rozpoczęto w Wielkiej Brytanii i Francji prace nad pasażerskim transportem naddźwiękowym. Przewidywane koszty były jednak tak duże (m.in. z tego powodu zaniechano w 1971 roku rozwoju podobnego projektu w USA), że postanowiono połączyć wysiłki. W 1962 roku zawarto międzynarodowe porozumienie, w którym uczestniczyły państwowe konsorcja lotnicze British Aircraft Corporation oraz francuskie Aérospatiale. Wynikiem współpracy był elegancki odrzutowiec o smukłym kadłubie w kształcie igły w układzie podwójnej delty. Nazwano go Concorde, co miało podkreślić jego międzynarodową genezę.

concorde2
Pierwszy oblot nowego samolotu nastąpił 2 marca 1969 roku, zaś prędkość dźwięku przekroczono po raz pierwszy 1 października. Początkowo zainteresowanie wśród potencjalnych użytkowników było duże, złożono 100 zamówień od głównych przewoźników lotniczych. Jednak przez 7 lat, które minęły od pierwszego startu do rozpoczęcia produkcji seryjnej, większość kontrahentów się wycofała. Przyczyny były różne – kryzys paliwowy w 1973 roku, droga eksploatacja, zbyt duże zanieczyszczenie powietrza, hałas oraz grom ponaddźwiękowy, który powodował, że przekraczanie bariery dźwięku było możliwe tylko nad obszarami niezamieszkałymi. Dodatkowo do idei takiego samolotu zniechęciła spektakularna katastrofa radzieckiego konkurenta Tu-144 na Międzynarodowym Salonie Lotniczym w Paryżu w 1973 roku.

concorde3
Ostatecznie zakupu dokonały tylko Air France i British Airways. Pierwsze loty rejsowe rozpoczęły się w styczniu 1976 roku. Po początkowych perturbacjach związanych głównie z protestami dotyczącymi hałasu Concorde regularnie kursował na linii atlantyckiej od 1977 roku. Pojawiał się także na innych trasach, jednak głównym kierunkiem pozostawał Nowy Jork.

concorde9
Concorde przez wiele lat, mimo drobnych incydentów, miał opinię najbezpieczniejszego samolotu świata. Dobrą passę przerwała katastrofa, która miała miejsce 25 lipca 2000 roku pod Paryżem. Zginęło 113 osób – 100 pasażerów, 9 członków załogi i 4 osoby (w tym dwie Polki) przebywające w hotelu, w który uderzył uszkodzony samolot. Przyczyną wypadku była uszkodzona opona, której fragmenty uszkodziły zbiornik paliwa i spowodowały jego wyciek. Nastąpił zapłon, który doprowadził do tragedii.
Po wypadku loty wszystkich egzemplarzy Concorde zostały zawieszone na rok. Po wprowadzeniu poprawek w konstrukcji samolotu jego eksploatację wznowiono, jednak już w półtora roku później ogłoszono wycofanie ze służby. Jako przyczyny podano rosnące koszty obsługi, niską liczbę pasażerów po katastrofie z 2000 roku, a także ogólny spadek natężenia ruchu lotniczego po atakach z 11 września. Ostatecznie uziemienie floty Concorde nastąpiło w październiku 2003 roku.

concorde10
Kartonowy model w skali 1:144 autorstwa Erika te Groena (www.ariespapermodels.nl) i Ralpha Currella przedstawia egzemplarz F-BTSD znajdujący się w Le Bourget Air and Space Museum w Paryżu. Jest utrzymywany w stanie operacyjnym i, teoretycznie, mógłby nadal wystartować po niezbędnej renowacji.
Opracowanie (również w innych wersjach, m.in. British Airways) jest dostępne pod adresem http://www.currell.net/models/concorde.htm

concorde8

concorde6

concorde7

concorde4

concorde5

USS Monitor 1:144

ussmonitor2

W pierwszych miesiącach wojny secesyjnej (1861-1865) działania wojenne przybrały obrót raczej niekorzystny dla stanów północnych. M. in. ich wojska musiały opuścić Norfolk, gdzie pozostawiły nieukończoną fregatę parowo-żaglową Merrimack. Jej kadłub konfederaci wykorzystali do budowy silnie uzbrojonego (3 działa 230 mm, 2 działa 150 mm i 2 działa gwintowane 180 mm) pancernika CSS Virginia.
W odpowiedzi marynarka Północy rozpoczęła budowę okrętu projektu szwedzkiego inżyniera Johna Ericssona. Projekt był nowatorski – zdecydowanie odbiegał od dotychczasowej koncepcji okrętu. Zbudowany w całości z żelaza, silnie opancerzony, z napędem parowym uzbrojony został w dwa działa 280 mm umieszczone w obrotowej wieży. Burta była bardzo niska, co utrudniało trafienie w okręt, było to jednak okupione niską dzielnością morską.

ussmonitor6
Okręt, nazwany USS Monitor, zwodowano 30 stycznia 1862 roku, zaś ukończono 6 marca. Tego samego dnia został wysłany w pierwszy rejs bojowy do zatoki Hampton Roads.
8 marca Virginia wtargnęła na wody zatoki, gdzie stacjonowała eskadra Północy. Szybko rozprawiła się z dwiema drewnianymi fregatami Północy. Jednak obawiając się wejścia na mieliznę okręt Konfederacji wycofał się, by powrócić następnego dnia. Tymczasem w nocy zdążył do Hampton Roads dopłynąć Monitor. Po powrocie Virginii, chcącej dokończyć dzieło zniszczenia zapoczątkowane poprzedniego dnia, wywiązała się walka artyleryjska. Pozornie słabszy okręt Unii okazał się równorzędnym przeciwnikiem.
W pewnej chwili eksplozja jednego z pocisków Virginii czasowo oślepiła kapitana Monitora, Johna Wordena. Okręt wycofał się dla oceny szkód. Virginia, która w trakcie walki weszła na mieliznę, również doznała uszkodzeń. Dlatego po uwolnieniu się także odeszła z wód zatoki. Po bitwie obie strony przypisywały sobie zwycięstwo.

ussmonitor1
Dalsza służba USS Monitor nie była zbyt długotrwała. 31 grudnia krótko po północy holowany do Beaufort w Karolinie Północnej zatonął w sztormie niedaleko przylądka Hatteras. Zginęło 16 marynarzy.
W sierpniu 1973 roku okręt badawczy Uniwersytetu Duke zlokalizował wrak Monitora na głębokości 70 metrów w odległości około 16 mil morskich od Przylądka Hatteras. W październiku 1974 roku wpisano go do National Register of Historic Places, zaś 30 stycznia 1975 roku uznano go za pierwsze Narodowe Sanktuarium Morskie. Rozciąga się na odległość jednej mili od wraku i jest zarządzane przez National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA).

Uproszczony model USS Monitor w skali 1:144 w opracowaniu Johna A. Tilleya pochodzi ze strony NOAA i jest dostępny pod adresem http://monitor.noaa.gov/publications/education/paper_model/model.pdf

ussmonitor7

ussmonitor3

ussmonitor4

ussmonitor5